Το σκουλαρίκι του Βερμέερ είναι ίσως η πιο διάσημη λεπτομέρεια στο Κορίτσι με το Μαργαριταρένιο Σκουλαρίκι. Δημιουργήθηκε περίπου το 1665 και σήμερα βρίσκεται στο Mauritshuis της Χάγης. Παρότι συχνά αντιμετωπίζεται σαν πορτρέτο μιας συγκεκριμένης γυναίκας, πιθανότατα πρόκειται για μια tronie, έναν τύπο έργου που ήταν δημοφιλής στην ολλανδική ζωγραφική του 17ου αιώνα και παρουσίαζε έναν χαρακτήρα, μια έκφραση ή έναν ιδιαίτερο τύπο προσώπου χωρίς να είναι απαραίτητα παραγγελία για την απεικόνιση κάποιου συγκεκριμένου ανθρώπου. Αυτό σημαίνει ότι δεν γνωρίζουμε ποια ήταν η κοπέλα και ίσως να μην υπήρξε ποτέ η ανάγκη να γνωρίζουμε το όνομά της. Ο Βερμέερ την τοποθετεί μπροστά σε ένα σκοτεινό φόντο, με το σώμα στραμμένο προς τη μία κατεύθυνση και το πρόσωπο να γυρίζει προς τον θεατή.
Τα χείλη της είναι ελαφρώς ανοιχτά και το βλέμμα της δημιουργεί την αίσθηση ότι την έχουμε συναντήσει σε μια στιγμή που διαρκεί μόνο ένα δευτερόλεπτο. Το μπλε και κίτρινο κάλυμμα του κεφαλιού της προσθέτει κάτι εξωτικό στην εικόνα, ενώ όλη η σύνθεση είναι εξαιρετικά λιτή. Δεν υπάρχει δωμάτιο, έπιπλο ή αντικείμενο που να μας δίνει πληροφορίες για τη ζωή της. Υπάρχει μόνο εκείνη, το φως και το σκοτάδι. Αυτή ακριβώς η απουσία πληροφοριών είναι ένας από τους λόγους που το έργο έχει γεννήσει τόσες ιστορίες και υποθέσεις.
Το πιο διάσημο στοιχείο στο Κορίτσι με το Μαργαριταρένιο Σκουλαρίκι είναι φυσικά το σκουλαρίκι. Είναι μεγάλο, φωτεινό και φαίνεται να αιωρείται κάτω από το αυτί της κοπέλας. Αν όμως το κοιτάξουμε προσεκτικά, ανακαλύπτουμε κάτι παράξενο: ο Βερμέερ δεν το ζωγράφισε με λεπτομέρεια. Η εντύπωση του πολύτιμου αντικειμένου δημιουργείται ουσιαστικά από λίγες φωτεινές πινελιές και από την αντίθεση με το σκοτεινό φόντο. Δεν φαίνεται καθαρά ούτε ο γάντζος που θα το συγκρατούσε στο αυτί. Για αυτό έχει συζητηθεί αν πρόκειται πραγματικά για φυσικό μαργαριτάρι ή για κάποιο άλλο γυαλιστερό υλικό. Το μεγάλο μέγεθος του αντικειμένου έχει επίσης δημιουργήσει αμφιβολίες για το αν ένα τέτοιο φυσικό μαργαριτάρι θα ήταν πιθανό. Δεν έχουμε όμως στοιχεία που να μας επιτρέπουν να δηλώσουμε με βεβαιότητα τι ακριβώς ήθελε να απεικονίσει ο Βερμέερ.
Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι ο ζωΤο σκουλαρίκι του Βερμέερ είναι ίσως η πιο διάσημη λεπτομέρεια στο Κορίτσι με το Μαργαριταρένιο Σκουλαρίκι.γράφος χρησιμοποιεί το φως με εξαιρετική οικονομία. Ένα μικρό φωτεινό σημείο αρκεί για να κάνει το μάτι μας να «κατασκευάσει» ολόκληρο το σκουλαρίκι. Το ίδιο συμβαίνει σε πολλά σημεία του προσώπου. Από κοντά οι πινελιές μπορεί να φαίνονται απλές, αλλά από τη σωστή απόσταση ενώνονται και δημιουργούν την αίσθηση υγρασίας στα χείλη, λάμψης στα μάτια και απαλότητας στο δέρμα. Ίσως λοιπόν το πραγματικό τέχνασμα του πίνακα να μην είναι κάποιο κρυφό σύμβολο, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ο Βερμέερ κάνει τον θεατή να βλέπει περισσότερα από όσα έχει πραγματικά ζωγραφίσει.
Η σύγχρονη τεχνική έρευνα αποκάλυψε και κάτι ακόμη που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε το Κορίτσι με το Μαργαριταρένιο Σκουλαρίκι. Το φόντο που σήμερα φαίνεται σχεδόν μαύρο δεν ήταν αρχικά τόσο επίπεδο και σκοτεινό. Οι εξετάσεις του έργου έδειξαν ότι ο Βερμέερ είχε χρησιμοποιήσει ένα βαθύ πράσινο φόντο, στο οποίο πιθανότατα υπήρχαν λεπτές ενδείξεις μιας κουρτίνας ή υφάσματος. Με το πέρασμα των αιώνων ορισμένες χρωστικές αλλοιώθηκαν και το αποτέλεσμα έγινε πολύ πιο σκοτεινό. Η τεχνική μελέτη επέτρεψε επίσης στους ερευνητές να εξετάσουν με πολύ μεγάλη λεπτομέρεια τα στρώματα της ζωγραφικής, τις χρωστικές και τις μικροσκοπικές πινελιές του καλλιτέχνη. Έτσι ο πίνακας που σήμερα φαίνεται τόσο απλός αποδεικνύεται προϊόν προσεκτικά οργανωμένου φωτός και χρώματος.
Παρόλα αυτά, το μεγαλύτερο ερώτημα παραμένει άλυτο: ποια είναι η κοπέλα; Δεν υπάρχει έγγραφο που να μας δίνει το όνομά της και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι ακριβώς σκεφτόταν ο Βερμέερ όταν τη ζωγράφιζε. Ίσως όμως αυτή η έλλειψη απάντησης να είναι ακριβώς αυτό που κρατά το έργο ζωντανό. Το βλέμμα της βρίσκεται στη μέση μιας κίνησης, τα χείλη της μοιάζουν έτοιμα να πουν κάτι και το περίφημο σκουλαρίκι δεν είναι τόσο ξεκάθαρο όσο πιστεύουμε. Ο Βερμέερ μας δίνει ελάχιστες πληροφορίες και αφήνει τον θεατή να συμπληρώσει τα υπόλοιπα. Και ίσως γι’ αυτό, αιώνες αργότερα, εξακολουθούμε να κοιτάζουμε το πρόσωπό της και να αναρωτιόμαστε ποια ήταν.