10 Γνωστοί Πίνακες Ζωγραφικής και τα Μυστικά που Κρύβουν
Οι γνωστοί πίνακες ζωγραφικής δεν έγιναν διάσημοι μόνο επειδή είναι όμορφοι. Πολλοί από αυτούς κρύβουν λεπτομέρειες, σύμβολα και ερωτήματα που εξακολουθούν να απασχολούν ιστορικούς της τέχνης και θεατές μέχρι σήμερα.
Ένα βλέμμα, ένας καθρέφτης, δύο χέρια που δεν αγγίζονται ή μερικά ρολόγια που μοιάζουν να λιώνουν μπορούν να αλλάξουν εντελώς τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε έναν πίνακα.
Ας δούμε δέκα από τα πιο γνωστά έργα στην ιστορία της τέχνης και τι τα κάνει τόσο μυστηριώδη.
1. Η Έναστρη Νύχτα του Βαν Γκογκ
Ο Βίνσεντ βαν Γκογκ ζωγράφισε την Έναστρη Νύχτα το 1889, όταν βρισκόταν στο Saint-Paul-de-Mausole, στη νότια Γαλλία.
Το πρώτο πράγμα που τραβά το βλέμμα είναι ο ουρανός. Τα αστέρια δεν μοιάζουν ακίνητα. Το φως σχηματίζει κύκλους και ολόκληρος ο ουρανός φαίνεται να κινείται.
Στην αριστερή πλευρά υψώνεται ένα σκοτεινό κυπαρίσσι. Τα κυπαρίσσια έχουν συνδεθεί συχνά με το πένθος και τον θάνατο, όμως στον πίνακα λειτουργούν και ως σύνδεση ανάμεσα στη γη και στον ουρανό.
Δεν γνωρίζουμε αν ο Βαν Γκογκ ήθελε να δώσει σε κάθε στοιχείο συγκεκριμένο συμβολισμό. Το βέβαιο είναι ότι δεν ζωγράφισε απλώς ένα τοπίο. Το μετέτρεψε σε μια εικόνα γεμάτη κίνηση και συναίσθημα.
2. Το Κορίτσι με το Μαργαριταρένιο Σκουλαρίκι
Το διάσημο έργο του Γιοχάνες Βερμέερ δημιουργήθηκε περίπου το 1665.
Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα ποια είναι η κοπέλα. Στην πραγματικότητα, το έργο δεν θεωρείται συμβατικό πορτρέτο, αλλά πιθανότατα μια tronie, δηλαδή μελέτη ενός προσώπου, μιας έκφρασης ή ενός χαρακτήρα.
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει το περίφημο σκουλαρίκι.
Η λάμψη του δημιουργείται με ελάχιστες πινελιές και έχει προκαλέσει συζητήσεις ακόμη και για το αν πρέπει πραγματικά να το φανταζόμαστε ως μαργαριτάρι.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, σύγχρονες τεχνικές εξέτασης αποκάλυψαν ότι το σκοτεινό φόντο του πίνακα πιθανότατα δεν ήταν αρχικά τόσο απλό όσο φαίνεται σήμερα.
3. Η Εμμονή της Μνήμης του Σαλβαδόρ Νταλί
Μερικά ρολόγια λιώνουν πάνω σε ένα παράξενο και σχεδόν έρημο τοπίο.
Η Εμμονή της Μνήμης, που ζωγράφισε ο Σαλβαδόρ Νταλί το 1931, έγινε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες του σουρεαλισμού.
Τα μαλακά ρολόγια μοιάζουν να έχουν χάσει κάθε σταθερότητα.
Γι’ αυτό έχουν ερμηνευτεί συχνά ως εικόνα ενός χρόνου που δεν λειτουργεί όπως στην καθημερινή μας πραγματικότητα.
Ο ίδιος ο Νταλί όμως αγαπούσε να δημιουργεί παράξενες εικόνες που λειτουργούσαν περισσότερο μέσα από το όνειρο και τον συνειρμό παρά μέσα από μία μόνο εξήγηση.
4. Ο Κρόνος Καταβροχθίζει τον Γιο του
Ο πίνακας του Φρανθίσκο Γκόγια είναι από τα πιο σκοτεινά έργα στην ιστορία της δυτικής ζωγραφικής.
Δείχνει τον Κρόνο να καταβροχθίζει ένα από τα παιδιά του, βασισμένος στον αρχαίο μύθο σύμφωνα με τον οποίο ο θεός φοβόταν ότι ένας από τους απογόνους του θα τον ανατρέψει.
Το έργο ανήκει στις περίφημες Μαύρες Ζωγραφιές του Γκόγια.
Αυτές δεν δημιουργήθηκαν αρχικά για έκθεση σε μουσείο. Ο καλλιτέχνης τις ζωγράφισε στους τοίχους του σπιτιού του.
Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα τι ακριβώς ήθελε να εκφράσει. Το έργο έχει διαβαστεί ως εικόνα φόβου, βίας, εξουσίας και αυτοκαταστροφής.
5. Το Πορτρέτο των Αρνολφίνι
Ο Γιαν βαν Άικ ολοκλήρωσε το έργο το 1434.
Ένας άνδρας και μία γυναίκα στέκονται μέσα σε ένα δωμάτιο. Γύρω τους υπάρχουν αντικείμενα που έχουν προκαλέσει αμέτρητες ερμηνείες.
Το πιο παράξενο βρίσκεται πίσω τους.
Ένας μικρός κυρτός καθρέφτης αντανακλά όχι μόνο το ζευγάρι, αλλά και δύο ακόμη μορφές που φαίνεται να βρίσκονται στο δωμάτιο.
Πάνω από τον καθρέφτη υπάρχει και η περίφημη επιγραφή του βαν Άικ που δηλώνει ότι «ήταν εδώ» το 1434.
Για χρόνια το έργο θεωρήθηκε απεικόνιση γάμου. Σήμερα όμως τόσο η ταυτότητα των προσώπων όσο και ο ακριβής σκοπός του πίνακα εξακολουθούν να συζητούνται.
6. Η Άνοιξη του Μποτιτσέλι
Η Primavera είναι ένας τεράστιος κήπος γεμάτος μυθολογικές μορφές.
Στο κέντρο βρίσκεται η Αφροδίτη. Πάνω της πετά ο Έρωτας, ενώ δίπλα εμφανίζονται οι Τρεις Χάριτες, ο Ερμής και άλλες μορφές.
Στη δεξιά πλευρά βλέπουμε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες του έργου.
Ο Ζέφυρος καταδιώκει τη Χλωρίδα, η οποία στη συνέχεια εμφανίζεται μεταμορφωμένη στη Φλώρα, θεότητα της άνοιξης και των λουλουδιών.
Δεν υπάρχει μία απολύτως αποδεκτή ερμηνεία για ολόκληρο τον πίνακα. Έρωτας, γονιμότητα, άνοιξη και νεοπλατωνικές ιδέες έχουν όλα χρησιμοποιηθεί για να εξηγηθεί το μυστηριώδες σύνολο.
7. Η Γέννηση της Αφροδίτης
Σε ένα άλλο διάσημο έργο του Μποτιτσέλι, η Αφροδίτη φτάνει στην ακτή πάνω σε ένα τεράστιο κοχύλι.
Η εικόνα μοιάζει απλή, αλλά το θέμα της συνδέεται με την κλασική μυθολογία και την αναβίωσή της στην Αναγέννηση.
Η μορφή της Αφροδίτης δεν παρουσιάζεται σαν μια συνηθισμένη γυναίκα. Το σώμα της είναι επιμηκυμένο και η στάση της δεν ακολουθεί απόλυτα τη φυσική ανατομία.
Ο Μποτιτσέλι ενδιαφέρεται περισσότερο για τη χάρη και την ιδέα της ομορφιάς παρά για έναν απόλυτα ρεαλιστικό άνθρωπο.
8. Η Δημιουργία του Αδάμ
Δύο δάχτυλα βρίσκονται ελάχιστα εκατοστά το ένα από το άλλο.
Αυτή η μικρή απόσταση έκανε τη Δημιουργία του Αδάμ του Μιχαήλ Αγγέλου μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες όλων των εποχών.
Το παράξενο είναι ότι τα χέρια δεν αγγίζονται ποτέ.
Ο Αδάμ μοιάζει σχεδόν παθητικός, ενώ ο Θεός κινείται προς το μέρος του γεμάτος ενέργεια.
Πίσω από τον Θεό βρίσκεται μια μυστηριώδης γυναικεία μορφή, ενώ το κόκκινο περίγραμμα γύρω από την ομάδα έχει συγκριθεί ακόμη και με το σχήμα ανθρώπινου εγκεφάλου.
Δεν γνωρίζουμε αν αυτή η ομοιότητα ήταν σκόπιμη. Το μυστήριο όμως παραμένει.
9. Η Μόνα Λίζα
Ελάχιστα πρόσωπα στην ιστορία της τέχνης έχουν προκαλέσει τόση συζήτηση όσο η Μόνα Λίζα του Λεονάρντο ντα Βίντσι.
Το χαμόγελό της φαίνεται να αλλάζει ανάλογα με το σημείο στο οποίο κοιτάζει ο θεατής.
Πίσω της απλώνεται ένα παράξενο τοπίο με δρόμους, νερό και βουνά που δεν δημιουργούν έναν εντελώς συνηθισμένο χώρο.
Η ταυτότητα της γυναίκας έχει επίσης αποτελέσει αντικείμενο πολλών θεωριών, αν και η πιο διαδεδομένη ταύτιση είναι με τη Lisa Gherardini.
Το πραγματικό μυστήριο ίσως βρίσκεται στο πόσο δύσκολο είναι να καταλάβουμε την έκφρασή της.
10. Ο Μυστικός Δείπνος
Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι παρουσιάζει τη στιγμή που ο Χριστός ανακοινώνει στους μαθητές του ότι ένας από αυτούς θα τον προδώσει.
Αντί να ζωγραφίσει μια ήρεμη σκηνή, γεμίζει το τραπέζι με αντιδράσεις.
Οι μαθητές μιλούν, κινούνται και στρέφονται ο ένας προς τον άλλον, ενώ ο Χριστός παραμένει στο κέντρο της σύνθεσης.
Η ταυτότητα των μορφών, οι χειρονομίες και η γεωμετρία του έργου έχουν γεννήσει αμέτρητες θεωρίες.
Πολλές από τις πιο εντυπωσιακές σύγχρονες θεωρίες όμως δεν υποστηρίζονται από ιστορικά στοιχεία. Η πραγματική δύναμη του έργου βρίσκεται ήδη στον τρόπο με τον οποίο ο Λεονάρντο οργάνωσε μία ολόκληρη ανθρώπινη έκρηξη γύρω από μία μόνο φράση.
Γιατί αυτοί οι πίνακες παραμένουν τόσο διάσημοι;
Οι μεγάλοι πίνακες δεν μας δίνουν πάντα καθαρές απαντήσεις.
Αντίθετα, συχνά αφήνουν κάτι ανοιχτό.
Γιατί τα χέρια του Αδάμ δεν αγγίζονται; Τι πραγματικά αντανακλά ο καθρέφτης των Αρνολφίνι; Γιατί λιώνουν τα ρολόγια του Νταλί; Τι κρύβεται πίσω από το βλέμμα του κοριτσιού του Βερμέερ;
Αυτές οι ερωτήσεις είναι ένας από τους λόγους που οι γνωστοί πίνακες ζωγραφικής συνεχίζουν να μας απασχολούν αιώνες μετά τη δημιουργία τους.
Κάθε φορά που κοιτάζουμε λίγο πιο προσεκτικά, υπάρχει η πιθανότητα να ανακαλύψουμε κάτι που την προηγούμενη φορά δεν είχαμε καν προσέξει.